N° 22–2025: Biomassa gelanceerd om koolstof in bossen te tellen

ESA's baanbrekende biomassa-satelliet, ontworpen om ongekende inzichten te bieden in de bossen van de wereld en hun cruciale rol in de koolstofcyclus van de aarde, is gelanceerd. De satelliet steeg op 29 april om 11:15 CEST (06:15 lokale tijd) op aan boord van een Vega-C-raket vanaf de Europese ruimtehaven in Kourou, Frans-Guyana.

Minder dan een uur na de lancering scheidde Biomass zich af van de bovenste trap van de raket. Om 12.27 uur CEST ontvingen de satellietcontrollers van ESA's European Space Operations Centre in Duitsland het allerbelangrijkste eerste signaal, doorgegeven via het Troll-grondstation op Antarctica, dat Biomass werkt zoals verwacht in een baan om de aarde.

De verkeersleiders zullen de komende dagen besteden aan het uitvoeren van de fase 'lancering en vroege baan', waarbij ze nauwgezet controleren of alle systemen correct functioneren.

Deze kritieke fase omvat ook een reeks ingewikkelde manoeuvres om de 12 meter brede gaasreflector van de satelliet in te zetten, ondersteund door een giek van 7,5 meter. Zodra deze fase is voltooid, zal Biomass zich aansluiten bij de portefeuille van baanbrekende missies die worden uitgevoerd vanuit het missiecontrolecentrum van ESA.

De biomassa-missie, die de eerste P-band synthetische apertuurradar in de ruimte aan boord heeft, is ontworpen om cruciale informatie te leveren over de toestand van onze bossen en hoe ze veranderen, en om onze kennis van de rol die bossen spelen in de koolstofcyclus te vergroten.

ESA's directeur van aardobservatieprogramma's, Simonetta Cheli, zei: "Ik wil graag mijn felicitaties overbrengen aan iedereen die betrokken is geweest bij de ontwikkeling en lancering van deze buitengewone missie. Biomass voegt zich nu bij onze gewaardeerde familie van Earth Explorers - missies die consequent baanbrekende ontdekkingen en geavanceerd wetenschappelijk inzicht in onze planeet hebben opgeleverd.

"Met biomassa zijn we klaar om essentiële nieuwe gegevens te verkrijgen over de hoeveelheid koolstof die is opgeslagen in de bossen van de wereld, waardoor belangrijke hiaten in onze kennis van de koolstofcyclus en, uiteindelijk, het klimaatsysteem van de aarde worden opgevuld."

Bossen spelen een cruciale rol in de koolstofcyclus van de aarde door grote hoeveelheden koolstofdioxide te absorberen en op te slaan, waardoor de temperatuur van de planeet wordt gereguleerd. Ze worden vaak 'groene longen van de aarde' genoemd en absorberen jaarlijks ongeveer 8 miljard ton koolstofdioxide. Door ontbossing en degradatie – vooral in tropische gebieden – komt opgeslagen koolstof echter weer vrij in de atmosfeer, waardoor de klimaatverandering verergert.

Een grote uitdaging voor wetenschappers en beleidsmakers is het gebrek aan nauwkeurige gegevens over hoeveel koolstofbossen opslaan en hoe deze voorraden veranderen als gevolg van factoren zoals stijgende temperaturen, toenemende kooldioxidegehaltes in de atmosfeer en door de mens veroorzaakte veranderingen in landgebruik.

Biomass is de eerste satelliet die is uitgerust met een P-band synthetische apertuurradar, die in staat is om bosluifels binnen te dringen om houtachtige biomassa te meten - stammen, takken en stengels - waar de meeste boskoolstof wordt opgeslagen. Deze metingen fungeren als een proxy voor koolstofopslag, waarvan de beoordeling het primaire doel van de missie is.

Gegevens van biomassa zullen de onzekerheden in schattingen van koolstofvoorraden en fluxen aanzienlijk verminderen, inclusief die met betrekking tot verandering in landgebruik, bosverlies en hergroei.

Over biomassa

ESA's Biomass Forest-missie maakt gebruik van geavanceerde ruimtetechnologie om nieuwe gegevens over bossen en hun veranderingen te leveren. Het vergroot ons begrip van de rol van bossen in de koolstofcyclus en het klimaat. De P-bandradar dringt door wolken en boslagen en verstrooit signalen van boselementen. Deze signalen onthullen details zoals bosbiomassa en hoogte. Biomassagegevens zullen de kennis over habitatverlies en de effecten ervan op de biodiversiteit verbeteren. De missie maakt het ook mogelijk om de ondergrondse geologie in woestijnen, ijskapstructuren en bosbodemtopografie in kaart te brengen.

De satelliet is ontwikkeld door meer dan 50 bedrijven onder leiding van Airbus UK.

Over Vega-C

De Europese Vega-C-raket kan tot 3300 kg de ruimte in lanceren, inclusief kleine wetenschappelijke en aardobservatiesatellieten. Met een hoogte van 35 m weegt Vega-C 210 ton op het lanceerplatform en bereikt het een baan om de aarde met drie trappen met vaste stuwstof voordat de vierde trap met vloeibare stuwstof het overneemt voor nauwkeurige plaatsing van satellieten in hun gewenste baan rond de aarde. Vega-C is de evolutie van de Vega-familie van raketten en levert betere prestaties, een groter laadvolume en een verbeterd concurrentievermogen.